Bağımlılık: Haz Arayışı mı, Hayatta Kalma Stratejisi mi?

Sosyal medyada bağımlılık çoğu zaman “irade eksikliği” ya da “haz peşinde koşmak” olarak anlatılır. Oysa klinik psikoloji perspektifinden bakıldığında bağımlılık, çoğu zaman bir keyif arayışı değil, dayanılması zor olan bir iç durumu düzenleme çabasıdır.

Bağımlılık Nedir?

Bağımlılık; ister madde, ister alkol gibi kimyasal bağımlılıklar olsun, ister kumar, yeme, cinsellik gibi davranışsal bağımlılıklar… Özünde insanın iç dünyasını tek bir eksene sıkıştıran bir iç düzenektir.

Bu düzenek kişiyi içinde bulunduğu anla temastan uzaklaştırır. Zamanla ilişkiler, bedensel sinyaller ve duygular geri plana itilir. Geriye yalnızca dürtünün sesi ve onu susturma zorunluluğu kalır.

Bağımlılık Neden Sürer?

İnsan çoğu zaman bu döngüde kaldığı için değil, başka türlü var olamayacağına inandığı için bağımlı davranışı sürdürür.

Çünkü bağımlılık, haz vermekten çok önce; kaygıyı, boşluğu, yalnızlığı, değersizlik hissini kısa süreliğine de olsa tolere edebilmenin bir yoluna dönüşmüştür.

İrade Eksikliği mi?

Dışarıdan bakıldığında sorumsuzluk, benmerkezcilik ya da irade zayıflığı gibi görünen bu yapı, çoğu zaman çok daha erken bir dönemde şekillenmiş bir hayatta kalma stratejisidir.

Bağımlılığın Psikolojik Kökeni

Bu stratejinin temelinde; duygusal olarak görülmemiş, yatıştırılmamış, korunmamış bir yalnız çocuk vardır.

O çocuk ihtiyaçlarını ilişki içinde karşılayamamış, duygusal regülasyonu tek başına sağlamak zorunda kalmıştır. Bağımlılık tam da bu noktada devreye girer.

Bağımlılık Bir Fazlalık Değil

Bağımlı davranış çoğu zaman bir fazlalık değil, aksine eksik kalan duygusal düzenlemenin yerine konmuş bir psikolojik protez gibidir.

Bağımlılıkla Çalışmak Ne Anlama Gelir?

Bu yüzden bağımlılıkla çalışmak, sadece davranışı ortadan kaldırmaya odaklanmak değildir.

Asıl mesele; bir zamanlar başka seçeneği olmadığı için bu yolu seçmek zorunda kalan o çaresiz parçanın görülmesi, anlaşılması ve artık yeni yolların mümkün olabileceğinin deneyimlenmesidir.

Gebze’de psikolog desteğiyle, bağımlılığı yalnızca bir sorun olarak değil, bir anlam taşıyan psikolojik yapı olarak ele almak mümkündür.